Loyaal of lui, trouw of vriendjespolitiek?

‘Vitamine R’, misschien is het wel een van de meest tenenkrommende begrippen uit het universum van de social climber. Maar toch, wie haalt in zijn eentje de top? Zelfs een aspergerpatiënt als Elon Musk, die het liefst alle mensen in algoritmes perst en werknemers door robots laat vervangen, handelt al sinds zijn eerste entrepreneursjaren met een kring van getrouwen.

Waarmee maar gezegd is: niemand wordt rijk in zijn eentje. Zonder gevuld balboekje geen vreugde en zonder uitgebreid adresboekje geen succes. Is daar iets mis mee? Wel als het de meritocratie frustreert door domme familieleden en dubieuze zakenvrinden voorrang te verlenen. Dat treurige degeneratieproces is nu gaande in de VS van Trump. Maar als de elite beschikt over zelfreinigend vermogen en esprit de corps, zoals bijvoorbeeld in de ‘geleide democratie’ Singapore, dan kan een loyale elite een land verder brengen,

Loyaliteit kan ook eindigen in lethargie en laksigheid, geen zakelijke relatie zou voor altijd vanzelfsprekend mogen zijn. Ik doe al jaren een prestigieuze presentatieklus voor een rijke familie, maar die loyale houding schept juist verplichtingen om nét dat stapje extra te zetten.

Geldt dat ook voor de duurzame relaties tussen bazen en knechten? Ik betwijfel het. Cao’s en arbeidscontracten geven werknemers zoveel rechten, van geld tot privileges, dat alle risico’s al snel bij de opdrachtgevers komen te liggen. Tachtig procent van de Nederlanders werkt in loondienst. Zekerheid, je gunt het velen, maar zeg ’ns eerlijk: iedereen freelance, zou dat de inzet en de prestaties niet ten goede komen? Ik vrees van wel. Daarom zeg ik: eeuwige trouw klinkt mooi, maar het moet wel spannend blijven.

Jort Kelder is een journalist, columnist, theatermaker, televisie- en radiopresentator en podcastmaker. Hij staat bekend om zijn uitgesproken meningen en bijzondere invalshoeken. Momenteel presenteert hij het radioprogramma dr. Kelder en Co op NPO Radio 1 en maakt hij de podcasts de Jortcast, de Snobcast en Bubbels (met klimaatactivist Hannah Prins).